طول عمر هارد اکسترنال و بهترین روش‌های نگهداری

هارد اکسترنال یکی از ابزارهای مهم ذخیره‌سازی داده‌هاست که نقش حیاتی در نگهداری و انتقال اطلاعات دارد. با وجود ظرفیت بالا و سهولت استفاده، این دستگاه در برابر عوامل مختلف مانند دما، ضربه و نوسانات برق حساس است. آگاهی از عواملی که بر طول عمر هارد تأثیر می‌گذارند، به کاربران کمک می‌کند تا از خرابی زودرس و از دست رفتن اطلاعات جلوگیری کنند. در این مقاله به بررسی کامل عوامل مؤثر بر طول عمر هارد اکسترنال و روش‌های افزایش عمر آن می‌پردازیم. همراه ما باشید.

طول عمر هارد اکسترنال چقدر است

طول عمر هارد اکسترنال معمولاً بین ۳ تا ۵ سال گزارش شده است؛ البته شرایط نگهداری، دفعات استفاده و کیفیت ساخت نقش تعیین‌کننده در طول عمر هارد دارند. هاردهای HDD که از قطعات مکانیکی تشکیل شده‌اند، نسبت به  SSD‌ها عمر کوتاه‌تری دارند، زیرا حرکت مداوم دیسک‌ها و هد خواندن و نوشتن باعث فرسایش فیزیکی می‌شود. در مقابل، SSD‌ها چون قطعه متحرک ندارند، دوام بیشتری دارند و در برابر ضربه مقاوم‌تر هستند. با این حال، در هر دو نوع هارد، عواملی همچون تعداد دفعات روشن و خاموش شدن، دمای محیط، نوسانات برق و نحوه اتصال به سیستم نقش تعیین‌کننده‌ای در طول عمر دارند. توجه داشته باشید که استفاده درست از هارد، رعایت اصول ایمنی در جابه‌جایی و پیشگیری از ضربه یا شوک الکتریکی، عمر مفید دستگاه را افزایش می‌دهد و باعث حفظ اطلاعات در بلندمدت می‌شود.

عوامل موثر بر طول عمر هارد اکسترنال

عوامل متعددی بر دوام و عملکرد طولانی‌مدت هارد اکسترنال تأثیر دارند که عبارت‎اند از:

میزان ظرفیت

ظرفیت هارد اکسترنال نه‌تنها بر حجم ذخیره‌سازی بلکه بر طول عمر آن نیز اثر می‌گذارد. ظرفیت بالاتر به‌طور مستقیم عمر هارد را افزایش نمی‌دهد، اما درایوهای با ظرفیت بیشتر معمولاً از کنترلرهای جدیدتر و تراشه‌های باکیفیت‌تر استفاده می‌کنند که به عملکرد پایدارتر و دوام بالاتر منجر می‌شود.

پر کردن کامل فضای ذخیره‌سازی در SSDها باعث افت سرعت نوشتن و افزایش فرسودگی سلول‌های حافظه می‌شود و در HDDها نیز کارایی جست‌وجو و خواندن داده‌ها را کاهش می‌دهد. توصیه می‌شود همیشه بخشی از فضای هارد خالی بماند تا سیستم بتواند عملیات خواندن و نوشتن را روان‌تر انجام دهد. از سوی دیگر، ظرفیت‌های بالاتر در هاردهای باکیفیت معمولاً با کنترلرهای پیشرفته‌تری عرضه می‌شوند که عملکرد پایدارتری دارند.

شرایط محیطی و نگهداری

محیط نگهداری نقش بسیار مهمی در دوام و سلامت هارد اکسترنال دارد. عواملی مانند رطوبت زیاد، گرد و غبار، گرمای بالا یا سرمای شدید از اصلی‌ترین تهدیدها برای قطعات داخلی آن محسوب می‌شوند. بهترین مکان برای نگهداری هارد، محیطی خشک، خنک و بدون تغییرات ناگهانی دما است. قرار دادن هارد در نزدیکی وسایل گرمازا یا زیر نور مستقیم خورشید باعث افزایش حرارت داخلی و آسیب به بخش‌های حساس مانند هد خواندن و نوشتن می‌شود.

همچنین حتی یک ضربه یا سقوط جزئی می‌تواند منجر به از بین رفتن کامل داده‌ها شود. از این رو، هنگام جابه‌جایی،از کیف‌های ضدضربه و مقاوم در برابر رطوبت استفاده کنید. به طور کلی، نگهداری هارد در شرایط مناسب، به‌ویژه زمانی که استفاده مداومی از آن صورت نمی‌گیرد، باعث حفظ عملکرد پایدار و جلوگیری از آسیب‌های فیزیکی و الکترونیکی در طول زمان خواهد شد.

برند و شرکت سازنده

برند و شرکت سازنده نقش کلیدی در طول عمر و کیفیت هارد اکسترنال دارند. شرکت‌های معتبر مانند  Western Digital، Seagate، Toshiba  و Samsung محصولات خود را با استانداردهای کیفی بالا و فناوری‌های محافظتی عرضه می‌کنند. این برندها معمولاً از حسگرهای شوک، کنترلرهای هوشمند و سیستم‌های مدیریت حرارتی استفاده می‌کنند تا دوام دستگاه افزایش یابد.

در مقابل، هاردهای بی‌نام یا ارزان‌قیمت معمولا از قطعات ضعیف‌تری ساخته شده‎اند که پس از مدت کوتاهی دچار خرابی می‌شوند. همچنین، پشتیبانی نرم‌افزاری و به‌روزرسانی‌های ارائه‌شده توسط برندهای معتبر به عملکرد بهتر و افزایش امنیت داده‌ها کمک می‌کند.

میزان مقاومت

میزان مقاومت هارد اکسترنال ارتباط مستقیم با ساختار فیزیکی و نوع فناوری آن دارد. هاردهای اس اس دی به دلیل نداشتن قطعات متحرک، در برابر شوک، لرزش و سقوط از ارتفاع مقاوم‌تر هستند. در مقابل، HDD ‌ها به دلیل وجود دیسک چرخان و هد مکانیکی، در برابر ضربه بسیار حساس‌اند و حتی یک ضربه جزئی ممکن است باعث آسیب دائمی شود. علاوه بر مقاومت فیزیکی، مقاومت در برابر شرایط محیطی مانند رطوبت، گرد و غبار و حرارت نیز اهمیت دارد. برخی مدل‌ها دارای استانداردهای IP (درجه حفاظت در برابر آب و گرد و غبار) هستند که دوام آن‌ها را در شرایط مختلف تضمین می‌کند. البته درنظر داشته باشید که مقاومت در SSD به معنای مصونیت کامل نیست.

روش های افزایش عمر هارد دیسک اکسترنال

برای افزایش عمر هارد دیسک اکسترنال، رعایت چند اصل ساده ولی کاربردی ضروری است. استفاده از کابل و پورت سالم، جلوگیری از ضربه، قرار دادن در محیط خنک و خشک، و روشن کردن هارد فقط در زمان نیاز، از مهم‌ترین عوامل نگهداری اصولی محسوب می‌شود. در ادامه این روش‎ها را توضیح می‎دهیم:

جابه جا نکردن هارد هنگام روشن بودن

یکی از رایج‌ترین دلایل خرابی هارد اکسترنال، جابه‌جایی آن در زمان روشن بودن است. در هاردهای HDD، دیسک داخلی با سرعت بالا در حال چرخش است و هرگونه لرزش یا ضربه در این حالت اغلب باعث برخورد هد خواندن و نوشتن با سطح دیسک و در نتیجه ایجاد خط و آسیب دائمی می‎‌شود. حتی در مدل‌های SSD نیز که قطعه متحرک ندارند، تکان شدید هنگام انتقال داده باعث ناپایداری ولتاژ و آسیب احتمالی به مدارها می‌شود. بنابراین توصیه می‌کنیم در زمان استفاده، هارد روی سطح صاف و ثابت قرار گیرد و تا پایان انتقال داده، از جابه‌جایی یا تکان دادن آن خودداری شود.

حذف فایل های ناخواسته

یکی از راهکارهای مؤثر برای افزایش طول عمر هارد اکسترنال، حذف فایل‌های اضافی و بی‌استفاده است. زمانی که ظرفیت ذخیره‌سازی بیش از حد پر شود، سرعت عملکرد دستگاه کاهش یافته و فشار مضاعفی بر اجزای داخلی هنگام خواندن و نوشتن داده‌ها وارد می‌شود. این فشار مداوم در طول زمان باعث افزایش دما و فرسودگی سریع‌تر قطعات می‌گردد. از این رو، انجام پاک‌سازی منظم و حذف فایل‌های تکراری، موقت و غیرضروری، به بهبود کارایی هارد و ایجاد فضای کافی برای ذخیره اطلاعات جدید کمک بسزایی می‌کند. علاوه بر این، استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی مدیریت فضا نیز دقت و سرعت این فرآیند را افزایش می‌دهد. در نتیجه، حذف فایل‌های ناخواسته علاوه بر آزادسازی حافظه، نقش مهمی در کاهش استهلاک و افزایش عمر مفید هارد اکسترنال دارد.

نگهداری در شرایط محیطی مناسب

نگهداری هارد اکسترنال در محیطی با شرایط کنترل‌شده تأثیر مستقیمی بر عمر و سلامت آن دارد. دماهای بالا باعث انبساط قطعات و خرابی مدارها می‌شود و سرمای شدید نیز عملکرد مکانیکی هارد را مختل می‌کند. محدوده‌ی دمای مناسب برای عملکرد و نگهداری بیشتر هاردها بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است؛ زیرا دمای بالاتر از ۵۰ درجه یا کمتر از ۵ درجه احتمال خرابی را افزایش می‌دهد .افزون بر این، قراردادن هارد در نزدیکی منابع مغناطیسی مانند بلندگو یا تلویزیون نیز خطرناک است و ممکن است داده‌ها را دچار اختلال کند. انتخاب محل خشک، خنک، دور از نور مستقیم خورشید و بدون نوسانات دمایی بهترین شرایط برای حفظ سلامت و افزایش عمر هارد دیسک اکسترنال محسوب می‌شود.

اسکن کردن برای شناسایی ویروس

وجود ویروس یا بدافزار در هارد اکسترنال علاوه بر تهدید امنیت اطلاعات، موجب اختلال در عملکرد سخت‌افزار نیز می‌شود. فایل‌های آلوده ممکن است باعث نوشتن مکرر روی بخش‌های مشخصی از دیسک شوند و به‌مرور به سکتورهای فیزیکی آسیب وارد کنند. اسکن منظم با نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس معتبر، از جمله Windows Defender،Kaspersky یا Bitdefender، برای شناسایی و حذف تهدیدها ضروری است. انجام این کار به‌ویژه زمانی که هارد به سیستم‌های مختلف متصل می‌شود اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا احتمال آلودگی افزایش می‌یابد. دقت داشته باشید اسکن دوره‌ای علاوه بر افزایش امنیت داده‌ها، مانع از کندی سیستم و کاهش کارایی هارد شده و در نتیجه عمر مفید دستگاه را بیشتر می‌کند.

قطع امن اتصال

استفاده از گزینه «Safely Remove Hardware» یا همان قطع امن اتصال پیش از جدا کردن هارد از سیستم، از مهم‌ترین اصول مراقبت از هارد اکسترنال است. این فرآیند باعث می‌شود سیستم عامل، عملیات خواندن و نوشتن در حال انجام را کامل کرده و سپس برق ورودی را قطع کند. جدا کردن ناگهانی هارد در حین انتقال داده، احتمال خرابی فایل‌ها، از بین رفتن پارتیشن‌ها و آسیب به ساختار سیستم فایل را افزایش می‌دهد. در هاردهای مکانیکی نیز این عمل ناگهانی ممکن است باعث توقف ناگهانی چرخش دیسک و آسیب فیزیکی شود.

روشن کردن هارد فقط در زمان نیاز

روشن نگه‌داشتن مداوم هارد اکسترنال، فشار زیادی بر قطعات داخلی آن وارد می‌کند و موجب افزایش حرارت، استهلاک و کاهش عمر مفید دستگاه می‌شود. بهتر است هارد اکسترنال فقط زمانی روشن شود که نیاز به دسترسی به داده‌ها وجود دارد، اما در صورت نگهداری طولانی SSD بدون برق، لازم است هر چند ماه یک‌بار برای جلوگیری از افت ولتاژ سلول‌ها به سیستم متصل شود. این کار علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی، دمای داخلی را کاهش داده و از فرسودگی سریع مدارها و هد خواندن و نوشتن جلوگیری می‌کند.

سخن پایانی

در این مقاله توضیح دادیم که طول عمر هارد اکسترنال تا حد زیادی به نحوه استفاده و نگهداری آن بستگی دارد. رعایت نکاتی مانند حذف فایل‌های اضافی، جلوگیری از ضربه، نگهداری در محیط مناسب و استفاده از گزینه قطع امن اتصال، از مهم‌ترین اقداماتی است که سلامت این دستگاه را حفظ می‌کند. انتخاب برند معتبر و انجام بررسی‌های دوره‌ای نیز مانع از بروز خرابی‌های ناگهانی خواهد شد. در نهایت، مراقبت اصولی از هارد اکسترنال، عمر مفید دستگاه را افزایش داده و احتمال از دست رفتن اطلاعات را به حداقل می‌رساند؛ با این حال همیشه داشتن نسخه‌ی پشتیبان از داده‌ها ضروری است.

سوالات متداول

• آیا روشن نگه‌داشتن دائمی هارد اکسترنال باعث کاهش عمر آن می‌شود؟

بله، روشن بودن مداوم باعث افزایش دما و استهلاک قطعات داخلی می‌گردد. بهتر است فقط هنگام نیاز به داده‌ها، هارد را روشن کنید.

• بهترین دما برای نگهداری هارد اکسترنال چقدر است؟

دمای مناسب بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. حفظ تعادل دما از آسیب به مدارها و قطعات جلوگیری می‌کند.

• آیا ویروس‌ها می‌توانند به هارد اکسترنال آسیب فیزیکی برسانند؟

به‌طور مستقیم خیر، اما با ایجاد نوشت‌ و خوان‌های مکرر و اختلال در فایل‌ها، فشار زیادی به حافظه وارد می‌کنند و موجب کاهش عمر هارد می‌شوند.