چگونه از اطلاعات هارد اکسترنال بکاپ بگیریم؟ روش‌های بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال روی لپ‌تاپ

هارد اکسترنال یکی از محبوب‌ترین ابزارها برای نگهداری عکس، فیلم، پروژه‌های کاری و مدارک مهم است. اما بسیاری از کاربران فراموش می‌کنند که این وسیله هم مثل هر قطعهٔ سخت‌افزاری دیگری عمر محدودی دارد. یک ضربهٔ ناگهانی، قطع شدن برق هنگام انتقال فایل، آلودگی به ویروس یا حتی حذف اشتباهی یک پوشه می‌تواند سال‌ها خاطره و زحمت را در چند ثانیه از بین ببرد. به همین دلیل، بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال یک کار تجملی نیست؛ بخشی ضروری از نگهداری درست اطلاعات است.

در این مقاله به‌صورت گام‌به‌گام یاد می‌گیرید چگونه از اطلاعات هارد اکسترنال بکاپ بگیریم. روش‌های بکاپ‌گیری در ویندوز و مک، استفاده از Robocopy و فضای ابری را بررسی می‌کنیم. سپس سراغ این می‌رویم که چطور از سالم بودن نسخهٔ پشتیبان مطمئن شویم و اگر هارد خراب یا ناشناخته بود چه باید کرد.

قبل از شروع بکاپ چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

پیش از شروع بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال، این موارد را بررسی کنید:

بررسی هارد اکسترنال قبل از شروع بکاپ

  • حجم اطلاعات: در بخش Properties هارد ببینید چند گیگابایت یا ترابایت داده دارید. دیسک مقصد باید دست‌کم به همین اندازه فضای خالی داشته باشد و بهتر است کمی هم بیشتر باشد
  • نوع فایل ‌سیستم: اگر هارد را هم با ویندوز و هم با مک استفاده می‌کنید، exFAT معمولاً گزینهٔ مناسبی برای سازگاری بین این دو سیستم‌عامل است. فرمت FAT32 فایل‌های بزرگ‌تر از ۴ گیگابایت را نمی‌پذیرد و برای فیلم‌ها و فایل‌های ایمیج مشکل‌ساز می‌شود
  • سلامت هارد: صدای تق‌تق غیرعادی، کند شدن شدید یا قطع و وصل شدن مکرر می‌تواند نشانهٔ مشکل باشد. در این حالت ابتدا از مهم‌ترین فایل‌ها نسخه بگیرید و بعد سراغ بقیه بروید
  • کابل و پورت: کابل معیوب یا پورت شل می‌تواند وسط کپی اتصال را قطع کند و فایل‌ها را ناقص بگذارد. ترجیحاً از کابل اصلی هارد و پورت مستقیم کامپیوتر استفاده کنید، نه هاب‌های ارزان
  • محل نگهداری نسخهٔ پشتیبان: بکاپ روی همان هارد، نسخهٔ پشتیبان مستقلی نیست؛ نگهداری هر دو نسخه در یک محل نیز ریسک از دست رفتن هم‌زمان آن‌ها را افزایش می‌دهد
  • قانون ۳-۲-۱: بهترین الگوی بکاپ‌گیری این است که از هر اطلاعات مهم سه نسخه داشته باشید، روی دو نوع حافظهٔ متفاوت و یکی از نسخه‌ها بیرون از محل اصلی (مثلاً در فضای ابری) نگهداری شود. روش‌هایی که در ادامه می‌خوانید دقیقاً با همین الگو هماهنگ‌اند.

مطالعه بیشتر: رمز گذاشتن روی هارد اکسترنال

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال در ویندوز

ویندوز چند راه ساده تا حرفه‌ای برای بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال دارد. بسته به حجم اطلاعات، دفعات بکاپ‌گیری و میزان حساسیت فایل‌ها، یکی از سه روش زیر را انتخاب کنید.

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال در ویندوز

روش اول: کپی مستقیم با File Explorer

ساده‌ترین روش بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال همین است و برای حجم‌های کم تا متوسط کاملاً کافی است. مراحل کار به این صورت است:

  1. هارد اکسترنال و دیسک مقصد (هارد دوم یا درایو داخلی با فضای کافی) را به کامپیوتر وصل کنید
  2. File Explorer را با کلیدهای Win+E باز کنید و وارد هارد اکسترنال شوید
  3. با Ctrl+A همهٔ فایل‌ها را انتخاب کنید یا فقط پوشه‌های مهم را برگزینید
  4. کلیک راست کنید و Copy را بزنید؛ سپس در مقصد یک پوشه با نام و تاریخ بسازید (مثلاً Backup-۲۰۲۶-۱۰) و Paste کنید
  5. تا پایان کپی صبر کنید و هارد را پیش از جدا کردن، با گزینهٔ Safely Remove Hardware خارج کنید

ضعف این روش آن است که هر بار باید همه‌چیز را از اول کپی کنید و ابزاری برای تشخیص فایل‌های تغییرکرده ندارید. اگر فایلی با نام تکراری وجود داشته باشد، ویندوز می‌پرسد جایگزین شود یا نه، و یک انتخاب اشتباهی می‌تواند نسخهٔ جدیدتر را با نسخهٔ قدیمی بپوشاند.

روش دوم: بکاپ هوشمند با Robocopy

Robocopy ابزار خط فرمان داخلی ویندوز است که فایل‌ها را کپی می‌کند، امکان تلاش مجدد پس از خطا را دارد و گزارش انتقال می‌دهد. مدیران سیستم از آن برای بکاپ گرفتن از ویندوز و پوشه‌های کاری هم استفاده می‌کنند، اما برای بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال هم به‌خوبی جواب می‌دهد. Command Prompt را با دسترسی Administrator اجرا کنید و دستور زیر را بنویسید (E درایو هارد اکسترنال و F درایو مقصد است؛ حرف‌ها را مطابق سیستم خودتان تغییر دهید):

robocopy E:\ F:\Backup /E /R:2 /W:5 /LOG:C:\backup-log.txt

پارامتر /E همهٔ زیرپوشه‌ها را شامل می‌شود، /R:۲ و /W:۵ یعنی در صورت بروز خطا دو بار و با فاصلهٔ پنج ثانیه دوباره تلاش کن، و /LOG گزارش کار را در یک فایل متنی ذخیره می‌کند. نکتهٔ مهم اینجاست که اجرای دوبارهٔ همین دستور فقط فایل‌های جدید یا تغییرکرده را کپی می‌کند؛ بنابراین بکاپ‌های بعدی بسیار سریع‌تر انجام می‌شود. اگر بخواهید این کار خودکار باشد، دستور را در یک فایل با پسوند bat ذخیره کنید و با Task Scheduler هر هفته اجرایش کنید.

یادتان باشد گزینهٔ /MIR مقصد را دقیقاً آینهٔ مبدأ می‌کند و فایل‌هایی را که در مبدأ نیستند از مقصد پاک می‌کند. اگر جای مبدأ و مقصد را اشتباه بنویسید، اطلاعات از دست می‌رود. تا زمانی که کاملاً به دستور مسلط نشده‌اید، از /MIR استفاده نکنید.

روش سوم: نرم‌افزارهای همگام‌سازی و بکاپ

اگر نمی‌خواهید با خط فرمان کار کنید یا بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال را خودکار و زمان‌بندی‌شده می‌خواهید، نرم‌افزارها انتخاب بهتری هستند. برنامه‌هایی مانند FreeFileSync، AOMEI Backupper و EaseUS Todo Backup محبوب‌اند و رابط گرافیکی ساده‌ای دارند. در این نرم‌افزارها دو رویکرد اصلی وجود دارد:

  • همگام‌سازی (Sync): پوشهٔ مبدأ و مقصد را یکسان نگه می‌دارد. برای کپی سریع و روزمره مناسب است، اما اگر فایلی را اشتباهی حذف کنید، حذف در مقصد هم اعمال می‌شود
  • بکاپ افزایشی/تفاضلی: به‌ترتیب تغییرات از آخرین بکاپ یا آخرین بکاپ کامل را ذخیره می‌کند و می‌تواند نسخه‌های قدیمی را نگه دارد. با این روش می‌توانید به وضعیت دیروز یا هفتهٔ گذشتهٔ فایل‌ها برگردید

اگر اطلاعات شما مدام تغییر می‌کند، نسخه‌دار بودن بکاپ را جدی بگیرید. همچنین نرم‌افزار را فقط از سایت رسمی سازنده دانلود کنید تا با نسخه‌های دستکاری‌شده و آلوده روبه‌رو نشوید.

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال در مک

در macOS هم راه‌های ساده‌ای برای بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال وجود دارد. نرم‌افزار Time Machine در اصل برای نسخه‌برداری از خود مک ساخته شده است؛ برای کپی کردن محتوای یک هارد اکسترنال، استفاده از Finder ساده‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر است. مراحل کار:

  1. هر دو دیسک را به مک وصل کنید و Finder را باز کنید؛ در نوار کناری و زیر بخش Locations هر دو دیسک دیده می‌شوند
  2. پوشه‌های موردنظر را انتخاب کنید و با Cmd+C کپی کنید؛ سپس وارد پوشهٔ مقصد شوید و Cmd+V را بزنید
  3. پس از پایان کپی، دیسک را با گزینهٔ Eject خارج کنید

اگر بکاپ خودکار می‌خواهید، ابزارهایی مانند Carbon Copy Cloner می‌توانند کپی‌های زمان‌بندی‌شده بسازند. برای بکاپ‌گیری از مک با Time Machine، مسیر System Settings > General > Time Machine را دنبال کنید و دیسک مقصد را انتخاب کنید. دقت داشته باشید که اگر فرمت دیسک انتخابی مناسب نباشد، macOS پیشنهاد پاک کردن آن را می‌دهد؛ پس هرگز دیسکی را که فقط یک نسخه از اطلاعات مهم شماست به‌عنوان مقصد Time Machine انتخاب نکنید. بهتر است یک دیسک جدا یا یک پارتیشن مستقل برای این کار کنار بگذارید.

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال در فضای ابری

فضای ابری مهم‌ترین راه برای رعایت بخش «یک نسخه بیرون از محل» در قانون ۳-۲-۱ است. اگر هارد شما در اثر آتش‌سوزی، سرقت یا آب‌گرفتگی از بین برود، نسخهٔ ابری همچنان سالم می‌ماند. سرویس‌هایی مانند Google Drive، OneDrive، Dropbox و iCloud Drive امکان ذخیره‌سازی فایل‌ها در فضای ابری را فراهم می‌کنند. روش کار ساده است؛ اپلیکیشن سرویس را نصب کنید یا وارد نسخهٔ وب شوید، پوشهٔ مهم‌ترین فایل‌ها را آپلود کنید و صبر کنید تا همگام‌سازی کامل شود. برای حجم بالا بهتر است آپلود را شبانه و با اینترنت پایدار انجام دهید.

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال در فضای ابری

  • مزایا: دسترسی از هر مکان، مصون بودن از آسیب فیزیکی و در برخی سرویس‌ها امکان بازیابی نسخه‌های قبلی فایل
  • محدودیت‌ها: فضای رایگان کم است، آپلود چند ترابایت زمان زیادی می‌برد و بسته به شرایط شبکه ممکن است دسترسی به برخی سرویس‌ها پایدار نباشد
  • حریم خصوصی: برای مدارک حساس، پیش از آپلود فایل‌ها را رمزگذاری کنید یا از ابزارهایی مانند Cryptomator استفاده کنید

پیشنهاد عملی ما این است که همهٔ اطلاعات را روی بکاپ محلی نگه دارید و فقط مهم‌ترین‌ها، مثل مدارک، عکس‌های خانوادگی و پروژه‌های کاری را به فضای ابری بفرستید. به این ترتیب هم هزینه کنترل می‌شود و هم ریسک از دست رفتن اطلاعات کاهش می‌یابد.

چطور بفهمیم بکاپ سالم است؟ (راستی‌آزمایی)

بعد از پایان بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال، این بررسی‌ها را انجام دهید:

  • مقایسهٔ تعداد و حجم: روی پوشهٔ مبدأ و مقصد راست‌کلیک کنید، Properties را بزنید و تعداد فایل‌ها و حجم کل را مقایسه کنید
  • باز کردن نمونه‌ها: چند فایل تصادفی (عکس، ویدیو، سند) را از نسخهٔ پشتیبان باز کنید و مطمئن شوید بدون خطا نمایش داده می‌شوند
  • بررسی گزارش Robocopy: در بخش خلاصهٔ گزارش، تعداد فایل‌های ناموفق (Failed) را بررسی کنید؛ این عدد باید صفر باشد
  • بررسی هش: دستور Get-FileHash را برای فایل مبدأ و مقصد اجرا کنید؛ یکسان بودن هش SHA-۲۵۶ نشان می‌دهد محتوای دو فایل با احتمال بسیار بالا یکسان است. در مک از دستور shasum -a ۲۵۶ استفاده کنید
  • آزمایش بازیابی: هر چند ماه یک‌بار یک پوشه را از بکاپ به جای دیگری برگردانید و مطمئن شوید همه‌چیز درست کار می‌کند

Get-FileHash “E:\Projects\report.pdf” -Algorithm SHA256

اگر هارد اکسترنال خراب یا ناشناخته است چه کنیم؟

گاهی هنگام بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال متوجه می‌شوید هارد اصلاً شناسایی نمی‌شود، پیام Format the disk می‌دهد یا فایل‌ها ناپدید شده‌اند. اولین قانون این است: آرام باشید، تا مطمئن نشده‌اید هیچ‌چیز را فرمت نکنید و هارد را مدام قطع و وصل نکنید. مراحل زیر را به ترتیب امتحان کنید:

  1. کابل، پورت و کامپیوتر را عوض کنید. بسیاری از «خرابی»ها فقط ناشی از کابل معیوب یا کمبود برق پورت است. برخی هاردهای ۲٫۵ اینچی به پورت مستقیم یا کابل دوشاخه نیاز دارند
  2. Disk Management را بررسی کنید. با Win+X آن را باز کنید. اگر هارد دیده می‌شود ولی حرف درایو ندارد، یک حرف به آن بدهید. اگر فایل‌سیستم RAW نشان داده می‌شود، گزینهٔ Format را نزنید
  3. اول کپی، بعد تعمیر. اگر هارد شناسایی می‌شود، اولویت با کپی کردن اطلاعات است. اجرای دستور chkdsk /f روی هارد دارای ایراد ممکن است وضعیت را بدتر کند؛ ابتدا بکاپ بگیرید
  4. از نرم‌افزار بازیابی استفاده کنید. اگر فایل‌ها حذف شده‌اند یا پارتیشن گم شده است، ابزارهایی مانند Recuva، TestDisk یا PhotoRec کمک می‌کنند. فایل‌های بازیابی‌شده را حتماً روی دیسک دیگری ذخیره کنید، نه روی همان هارد
  5. نشانه‌های آسیب فیزیکی را جدی بگیرید. اگر هارد صدای تق‌تق یا سایش می‌دهد، ضربه خورده یا اصلاً روشن نمی‌شود، سریع آن را خاموش کنید و به مرکز تخصصی بازیابی اطلاعات بسپارید

نکتهٔ مهمی که باید درنظر گرفت این است که اگر اطلاعات برایتان ارزشمند است، هارد خراب را خودتان باز نکنید. باز کردن هارد در محیط غیراستریل می‌تواند آن را برای همیشه غیرقابل بازیابی کند.

سخن پایانی

بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال کار پیچیده‌ای نیست، اما به نظم نیاز دارد. برای حجم کم، کپی مستقیم با File Explorer یا Finder کافی است؛ برای بکاپ‌های تکراری، Robocopy یا نرم‌افزارهای نسخه‌دار انتخاب بهتری‌اند؛ و برای محافظت در برابر حوادث فیزیکی، یک نسخهٔ ابری هم اضافه کنید. فراموش نکنید که بعد از هر بار بکاپ‌گیری، سالم بودن آن را بررسی کنید و اگر هارد نشانه‌های خرابی دارد، اول کپی بگیرید و بعد سراغ تعمیر بروید. بهترین زمان برای شروع، پیش از خراب شدن هارد است؛ یعنی همین امروز.

سوالات متداول

  • ساده‌ترین راه بکاپ گرفتن از هارد اکسترنال چیست؟

کپی کامل پوشه‌ها روی یک هارد یا SSD دیگر با Explorer یا Finder. برای بکاپ منظم بهتر است از ابزار همگام‌سازی استفاده کنید.

  • آیا کپی کردن فایل‌ها بکاپ محسوب می‌شود؟

بله، به شرطی که نسخه دوم روی درایو جداگانه ذخیره شود و صحت آن را بررسی کنید.

  • چقدر فضا برای بکاپ لازم است؟

حداقل برابر حجم داده‌های موجود؛ برای نگهداری چند نسخه، فضای بیشتری لازم است.

  • هارد اکسترنال ناشناخته شده، چطور بکاپ بگیرم؟

ابتدا کابل و پورت را عوض کنید و وضعیت درایو را بررسی کنید. اگر صدای غیرعادی می‌دهد، از ابزارهای تعمیر استفاده نکنید و با متخصص بازیابی مشورت کنید.

  • تفاوت بکاپ و کلون چیست؟

بکاپ معمولاً فایل‌ها را ذخیره می‌کند، اما کلون کپی عین‌به‌عین کل درایو است و قابل بوت یا جایگزینی مستقیم است.

  • هر چند وقت یک‌بار باید بکاپ گرفت؟

بستگی به تغییرات داده دارد؛ برای اطلاعات مهم بهتر است هفتگی یا ماهانه و ترجیحاً خودکار باشد.

مطالبی که شاید به خواندن آن‌ها علاقه‌مند باشید
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بازدیدکننده گرامی، لطفا جهت سفارش با شماره های شرکت در ارتباط باشید. 54428000-021